Modelovereenkomst Wet DBA: werking, types en uitleg

De Belastingdienst publiceert goedgekeurde modelovereenkomsten op haar website. Opdrachtgevers en zzp'ers kunnen deze gebruiken als basis voor hun samenwerking. De overeenkomst beschrijft de voorwaarden waaronder geen sprake is van een dienstverband. Belangrijk: de goedkeuring geldt alleen als de feitelijke werkwijze overeenkomt met het contract. Een modelovereenkomst is geen vrijbrief.

1. Algemene modelovereenkomsten — geschikt voor de meeste situaties 2. Branche-specifieke overeenkomsten — afgestemd op specifieke sectoren (bouw, IT, zorg) 3. Individuele overeenkomsten — op maat gemaakt en individueel beoordeeld door de Belastingdienst De Belastingdienst publiceert deze op haar website met een registratienummer.

Niet elke modelovereenkomst past bij elke situatie. Deze beslistabel helpt bij de eerste keuze: | Situatie | Aanbevolen type | Waarom | | --- | --- | --- | | Kortlopende opdracht, standaard IT/marketing/administratie | Algemene modelovereenkomst 'geen werkgeversgezag' | Snel, geen sectorale complicaties | | Bouw, installatie of onderhoud | Branche-specifiek 'bouw' | Verrekent ketenaansprakelijkheid | | Zorg (verpleging, waarnemend arts) | Branche-specifiek 'zorg' | Rekening houdend met protocollen en tuchtrecht | | ICT-detachering via bureau | Algemene 'tussenkomst' | Geldt tussen bureau en zzp'er | | Afwijkende clausules of hoog risico | Individuele modelovereenkomst | Vooraf beoordeeld door Belastingdienst | | Werkrelatie < €38/uur | Geen modelovereenkomst redt je | Rechtsvermoeden Zelfstandigenwet gaat voor | Check altijd het registratienummer op belastingdienst.nl en gebruik de meest recente versie.

Met de Zelfstandigenwet verschuift de focus van het contract naar de feitelijke werkwijze. De 5+4 beoordelingscriteria worden leidend. Een modelovereenkomst blijft bruikbaar als basis, maar biedt minder zekerheid dan voorheen. **Concreet verandert er dit:** • De Belastingdienst honoreert bestaande modelovereenkomsten die vóór maart 2026 zijn gepubliceerd tot hun expiratiedatum (meestal 5 jaar). • Nieuwe modelovereenkomsten worden getoetst aan de 5+4 criteria in plaats van aan de open Wet DBA-toets. • Onder €38/uur geldt een wettelijk rechtsvermoeden dat sprake is van een arbeidsovereenkomst — een modelovereenkomst kan dat niet wegnemen. • De onafhankelijke 'Commissie Beoordeling Toetsingskader Zelfstandigenwet' beslist bij twijfelgevallen met bindende uitspraken. De Zelfstandigenwet benadrukt dat de werkelijke omstandigheden — niet het papieren contract — bepalend zijn voor de beoordeling van de arbeidsrelatie.

• Kies een overeenkomst die past bij je sector en werkwijze (gebruik de beslistabel hierboven) • Pas geen essentiële bepalingen aan zonder juridisch advies • Zorg dat de praktijk overeenkomt met de afspraken • Evalueer jaarlijks of de overeenkomst nog actueel is en of de feitelijke werkwijze niet is opgeschoven • Combineer met dossiervorming (contracten, urenstaten, deliverables, bewijs van andere opdrachtgevers) voor maximale bescherming