Nieuwe regels ZZP 2025-2026: wat verandert er voor freelancers en opdrachtgevers?

**1 januari 2025** — Einde handhavingsmoratorium. Belastingdienst handhaaft weer volledig, sectorgewijs (IT, zorg, bouw, onderwijs eerst). Boetes: alleen naheffing + belastingrente (~8%). **Q2-Q3 2025** — Eerste boekenonderzoeken bij grote opdrachtgevers in de IT- en zorg-sector. Modelovereenkomst wordt uitgefaseerd; alleen feitelijke werkwijze telt. **1 januari 2026** — Vergrijpboete actief: 25% bij grove schuld, 50% bij opzet, bovenop de naheffing. Cumulatief risico stijgt met een kwart tot de helft. **Q2 2026 (verwacht)** — Zelfstandigenwet (Kabinet Jetten) treedt in werking als opvolger van Wet DBA en de geschrapte VBAR. Bevat het 5+4 framework en een rechtsvermoeden van werknemerschap onder €38/uur. **Eind 2027** — Eerste evaluatie van de Zelfstandigenwet, met mogelijke bijstelling van de €38-grens en de weging in het 5+4 framework.

Het handhavingsmoratorium dat sinds 2016 gold is opgeheven. De Belastingdienst voert weer boekenonderzoeken uit bij opdrachtgevers. In 2025 is bewust gekozen voor een 'zachte landing': geen vergrijpboetes, alleen naheffing en belastingrente. Doel: bedrijven tijd geven om hun zzp-portefeuille op orde te krijgen. De **modelovereenkomst** heeft in 2025 haar praktische waarde verloren. De Belastingdienst toetst uitsluitend op de feitelijke werkwijze (Deliveroo-weging). Een goedgekeurde modelovereenkomst wordt niet meer als vrijwaring geaccepteerd. Wie in 2025 alleen op een oude modelovereenkomst leunt, staat in 2026 met lege handen.

**1. Vergrijpboete keert terug.** 25% bij grove schuld, 50% bij opzet — bovenop de naheffing. Dat verhoogt de potentiële schade met een kwart tot de helft. **2. Sectorale focus blijft en verbreedt.** IT, zorg, bouw en onderwijs behouden prioriteit; consultancy en creatieve sector komen erbij in de tweede handhavingsgolf. **3. Naheffing tot 5 jaar terug** blijft van kracht (art. 20 lid 3 AWR). Wie pas in 2026 bijstuurt, kan alsnog naheffing krijgen over 2021-2025. **4. Zelfstandigenwet-invoering** met 5+4 framework, rechtsvermoeden en drielagentoets uit het Deliveroo-arrest gecodificeerd. **5. Loonheffing-brutering** wordt strenger toegepast: opdrachtgever kan de naheffing niet automatisch terugvorderen bij de zzp'er als er geen brutostructuur is afgesproken.

Onderstaande bedragen zijn indicatief (exclusief belastingrente ~8% per jaar): **Voorbeeld 1 — Klein bedrijf** 5 zzp'ers × €60/uur × 1.600 uur × 24% premie × 2 jaar = Naheffing ~€230.400 + Vergrijpboete 25% (grove schuld) = ~€57.600 **Totaal: ~€288.000** **Voorbeeld 2 — Middelgroot** 20 zzp'ers × €70/uur × 1.600 uur × 24% × 3 jaar = Naheffing ~€1.612.800 + Vergrijpboete 25% = ~€403.200 **Totaal: ~€2.016.000** **Voorbeeld 3 — Opzet (50%)** Bij bewuste constructie stijgt de boete naar 50%. Voorbeeld 2 wordt dan: naheffing €1.612.800 + boete €806.400 = **~€2.419.200**. Deze bedragen kunnen nog stijgen met de belastingrente (art. 30f AWR) over de hele naheffingsperiode.

De Zelfstandigenwet (Kabinet Jetten) vervangt Wet DBA en de geschrapte VBAR. Elk zzp-contract wordt getoetst aan negen criteria: **Werknemerscriteria (W-kant, 5):** 1. Persoonlijke arbeidsverplichting 2. Aanwijzingsbevoegdheid van opdrachtgever 3. Inbedding in de organisatie 4. Tijdgebondenheid (vaste dagen/uren) 5. Beloningsstructuur die op loon lijkt **Ondernemerscriteria (Z-kant, 4):** 1. Eigen investering in bedrijfsmiddelen 2. Meerdere opdrachtgevers per jaar 3. Commercieel risico (debiteuren, aansprakelijkheid, leegloop) 4. Marktoptreden (website, KvK, actieve acquisitie) **Rechtsvermoeden onder €38/uur:** de opdrachtgever moet actief bewijzen dat er géén dienstverband is. Alleen de werker kan het rechtsvermoeden inroepen. Boven €38 blijft de bewijslast bij de Belastingdienst. Belangrijk: de term 'inbedding' is bewust breed. Werken 4 dagen per week fulltime bij één klant is bijna altijd inbedding, ongeacht tarief.

De Belastingdienst heeft de eerste 24 maanden gefocust op vier sectoren met hoog risico op schijnzelfstandigheid: **1. IT & Software (prioriteit 1)** — Detachering, IT-consultancy, ontwikkelaars die 100% inzet leveren bij één klant. Gemiddelde exposure per contract: €40K–€120K. **2. Zorg (prioriteit 1)** — ZZP-verpleegkundigen en artsen die roosterdiensten draaien; sinds 2025 al meerdere collectieve naheffingen. **3. Bouw (prioriteit 2)** — Onderaannemers zonder eigen bedrijfsmiddelen, cascadecontracten. Regionale focus (Randstad, Brabant). **4. Onderwijs (prioriteit 2)** — ZZP-docenten die structureel lessen invullen als vervanging van vaste formatie. **Vanaf Q3 2026** verwacht de Belastingdienst uitbreiding naar consultancy, marketing en creatief. Legal en finance volgen als sluitpost. Deze planning is niet publiek gepubliceerd maar wel bevestigd in Kamerstukken.

**Voor opdrachtgevers — 90-dagen actielijst:** 1. **Week 1-2:** Inventariseer alle lopende zzp-relaties (incl. via intermediairs) 2. **Week 3-4:** Bereken exposure per contract (tarief × uren × jaren × 24% premie × mogelijk 25% boete) 3. **Week 5-8:** Toets elk contract op 5+4 criteria. Rood = herstructureren of beëindigen; Oranje = dossier op orde; Groen = jaarlijkse review 4. **Week 9-12:** Update contracten én feitelijke werkwijze. Train inkoop, HR en managers op de Deliveroo-toets 5. **Doorlopend:** Bouw controleerbaar dossier per zzp'er met SoW, factuur, ondernemersbewijs **Voor zzp'ers:** • Check je top-3 klanten op 5+4 criteria — te zwaar op één klant leunen is risico • Zorg dat je tarief structureel boven €38/uur ligt waar mogelijk • Bouw ondernemersbewijs: AOV, website, meerdere klanten, offertes, eigen tools • Bewaar alle facturen, contracten en dossiers 7 jaar (art. 52 AWR)